Meerwaardebelasting: een gamechanger, geen noodlot
Deze belasting van 10% is onder meer verschuldigd op meerwaarden die worden gerealiseerd bij de overdracht onder bezwarende titel van een financieel actief. De geschiedenis van het fiscaal recht leert echter dat een nieuwe belasting vaak wordt ingevoerd aan een gematigd tarief, waarna dit geleidelijk wordt verhoogd zodra het principe van de belastingheffing is ingeburgerd (de roerende voorheffing, die in de loop der jaren is gestegen van 15% naar 30%, vormt daarvan een treffend voorbeeld).
Goed nieuws is dat de gerealiseerde minderwaarden bij een verkoop met verlies onder bepaalde voorwaarden in aftrek kunnen worden genomen, er een jaarlijkse vrijstelling van € 10.000 (geïndexeerd) geldt, en de historische meerwaarden vrijgesteld zijn.
Deze gunstmaatregelen zijn echter niet automatisch van toepassing. Het voordeel ervan moet via de belastingaangifte worden aangevraagd, wat de administratieve last voor particulieren onvermijdelijk zal verhogen.
Bij schenkingen en verervingen is er geen meerwaardebelasting verschuldigd, aangezien het gaat om overdrachten om niet (en niet om overdrachten onder bezwarende titel). De belastingheffing wordt evenwel louter uitgesteld: wanneer de begunstigde de activa op een later tijdstip verkoopt, wordt de meerwaarde berekend op basis van de waarde waaraan de schenker of de erflater de activa destijds heeft aangeschaft (en niet op basis van de waarde die werd opgenomen in de schenkingsakte of de aangifte van nalatenschap). Dit kan als een vorm van “dubbele belasting” worden ervaren. Meer nog: bij gebrek aan bewijs van de oorspronkelijke aanschaffingswaarde wordt zelfs de volledige verkoopprijs als belastbare meerwaarde beschouwd. Tegen die achtergrond biedt de levensverzekering een aantal voordelen.
Hoewel het onderschrijven van een levensverzekering niet toelaat om de nieuwe meerwaardebelasting (volledig) uit te sluiten, blijft zij belangrijke voordelen bieden in een snel veranderend fiscaal landschap. De belangrijkste voordelen zijn onder meer:
- geen meerwaardebelasting bij de uitkering van het overlijdenskapitaal aan de begunstigden, noch bij een schenking van de rechten van de verzekeringnemer op het contract;
- een belastingheffing die beperkt blijft tot afkopen van het contract waarbij daadwerkelijk een meerwaarde wordt gerealiseerd. In dat geval wordt de belasting berekend op de reële meerwaarde, zijnde het verschil tussen de afkoopwaarde en de gestorte premies of, voor contracten die vóór 1 januari 2026 werden onderschreven, het verschil tussen de contractwaarde op 31 december 2025 vermeerderd met de nadien gestorte premies en de afkoopwaarde;
- de mogelijkheid voor de vruchtgebruiker om, in geval van een gesplitste eigendom (vruchtgebruik/blote eigendom) van de rechten van de verzekeringnemer, mits bepaalde aanpassingen, zelf alleen te gaan tot afkoop van het contract en de opbrengst ervan te genieten. Als uiteindelijke begunstigde van de afkoopopbrengst zal de eventueel verschuldigde meerwaardebelasting in dat geval ten laste van de vruchtgebruiker vallen.
| Rechtstreekse aanhouding van financiële activa (effectenrekeningen) | Aanhouding van financiële activa via een levensverzekering |
|---|---|
| De meerwaarde die bij elke verrichting wordt gerealiseerd, is onmiddellijk belastbaar (of jaarlijks belastbaar in geval van een opt-out) | De meerwaarde is slechts belastbaar bij een (gedeeltelijke of volledige) afkoop van het contract (“uitgestelde belastingheffing”) |
| De overdracht van minderwaarden naar een volgend belastingjaar is niet toegestaan | De berekeningswijze van de belastbare meerwaarde laat toe rekening te houden met alle minderwaarden (“globale verrekening van minderwaarden”) |
| Veel administratieve formaliteiten | Administratieve vereenvoudiging |
De levensverzekering blijft een onmisbaar instrument voor een financiële en vermogensplanning. Hoewel het onderschrijven van een dergelijke verzekering – in het bijzonder bij een Luxemburgse verzekeringsmaatschappij – een Belgische verzekeringnemer niet toelaat om de nieuwe meerwaardebelasting volledig te vermijden, biedt zij wel tal van opportuniteiten. Een gewaarschuwd verzekeringnemer is er twee waard.